Samen Meten met … Harmen Zijp (De WAR)
In de rubriek Samen Meten met… spreken we met citizen scientists en professionals over bijzondere meetprojecten in de provincie Utrecht. Want wie zijn eigenlijk de mensen achter de metingen?
Deze keer gaan we in gesprek met Harmen Zijp van De WAR in Amersfoort. Zijn missie: wetenschap democratiseren.
Chemicus, theatermaker en binnenvaartschipper
Wat krijg je als je een chemicus, theatermaker en binnenvaartschipper met elkaar combineert? Harmen Zijp. Deze ogenschijnlijk bijzondere combinatie maakt hem tot een natuurlijke verbinder tussen verschillende werelden. Het is dan ook niet gek dat Harmen mede-oprichter is van De WAR, een laboratorium voor de maatschappij in Amersfoort waarin bewoners, overheden, ondernemers, kunstenaars én kennisinstellingen samenkomen.
Zo vind je er het initiatief ‘Meet je Stad’, waarbij inwoners luchtkwaliteit en de gevolgen van klimaatverandering in hun buurt meten. Vanuit Meet je Stad is Harmen aangesloten bij de SpUK-SLA samenwerking. Samen met onder andere Egon Kastelijn en Erik Verhagen, die eerder in onze rubriek voorbij kwamen.
Weg met Citizen Science
“Citizen science vind ik een bezwaarlijke term”, opent Harmen gesprek. Een uitspraak die je niet vaak hoort. Maar zijn uitleg maakt veel duidelijk. Voor hem creëert deze benaming een kunstmatig onderscheid tussen inwoners die in hun vrije tijd data verzamelen en ‘echte’ wetenschap.
Harmen: “Muziek maken is ook niet alleen weggelegd voor professionele muzikanten. Ook iemand die in zijn vrije tijd in een band speelt maakt muziek. Die noem je geen burgermuzikant. Waarom zouden we voor wetenschap wel dat onderscheid maken?”
Data standaardiseren en visualiseren
In alle vormen van wetenschap is het belangrijk dat onderzoek reproduceerbaar en falsificeerbaar is. Binnen de SpUK-SLA samenwerking is daarom hard gewerkt om verzamelde data van inwoners te standaardiseren en te visualiseren. Kortgezegd betekent dit dat data op dezelfde manier wordt vastgelegd. En dat de data zichtbaar wordt gemaakt, bijvoorbeeld op een kaart. Want zo is het voor iedereen gemakkelijker te interpreteren en analyseren.
Harmen: “Een kaart is een weergave van jouw leefomgeving. Het spreekt daardoor direct tot de verbeelding.”
> Bekijk (of gebruik) de interactieve kaart
Een app die data dichterbij brengt
De gestandaardiseerde en gevisualiseerde data komen samen in een app die Harmen heeft ontwikkeld. Hiermee wordt de data dichterbij de inwoner gebracht. Je ziet niet alleen de meetwaarden van jouw meetsensor, maar krijgt ook een melding wanneer een sensorbatterij leeg raakt of een meetstation onderhoud nodig heeft.
“Het zou mooi zijn als inwoners en beleidsmakers samen en met dezelfde kennis naar een probleem in de stad kunnen kijken en het oplossen. Daar helpt toegang tot en begrip van data bij.” aldus Harmen
Volgens Harmen is voor een dergelijke dialoog vertrouwen en enthousiasme over en weer cruciaal. Want alleen wanneer zowel overheden als inwoners de betrouwbaarheid van de data in kunnen schatten kunnen ze samenwerken. De ervaring van zelf met data werken helpt enorm bij die inschatting.
Wetenschap democratiseren
Met zijn app hoopt Harmen de wetenschap verder te democratiseren. En dat reikt verder dan inwoners die meehelpen om data te verzamelen. Harmen: “Het heeft geen zin om de kennis, productie en wetenschap te willen democratiseren als je de gereedschappen die je daarvoor aanwendt niet democratiseert”.
Door open-source-hardware, een open data-formaat en een vrije app aan te bieden, bouwt Harmen aan een duurzaam ecosysteem waar iedereen een gelijkwaardige rol kan spelen.
Wetenschap doen we met elkaar
Daar hoort volgens Harmen een alternatieve term voor citizen science bij. Bijvoorbeeld community science: “Het benadrukt dat het gaat om een gemeenschap die kennis belangrijk vindt.” Of het nu gaat om inwoners, overheden of opgeleide wetenschappers. De nadruk moet liggen op het feit dat we het met elkaar doen.
Door Tamara Sjouw
